Reassurance policing: een alliantie tussen burgers en politie?
Wat is ‘Reassurance Policing’?
‘Reassurance Policing’ lijkt het zoveelste nieuwe concept te zijn dat vanuit het Verenigd Koninkrijk naar België wordt geëxporteerd. Wie in politiemiddens de term laat vallen, merkt meteen dat het concept nog geenszins is ingeburgerd en gepercipieerd wordt als een nieuw buzzword. Na de ingrijpende politiehervorming van de afgelopen jaren, de introductie van een groot aantal nieuwe concepten en werkwijzen (dat daarmee samenging) en de moeilijkheden die op het terrein ervaren werden/worden bij de implementatie ervan; huiveren velen bij een zoveelste nieuw concept. Vanuit de Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie en het Centrum voor Politiestudies is niettemin het initiatief genomen om ‘Reassurance Policing’ te bestuderen en ten gronde te bediscussiëren met het werkveld tijdens een internationaal residentieel congres want ‘Wat is “Reassurance Policing’ precies?”. Zoals bij de introductie van concepten als Community (Oriented) Policing, merken we ook hier weer conceptuele verwarring op. Stephen Bloomfield, Chief Superintendant Metropolitan Police London, zette op één van de studiedagen van het Centrum voor Politiestudies het concept meteen in zijn juiste context. Hij verwees naar de ‘policing paradox’, waarbij dalende criminaliteitscijfers samengaan met stijgende gevoelens van onveiligheid. Dit plaatste zowel beleids- als politiemensen in het Verenigd Koninkrijk voor een raadsel. Er onstaat een zogenaamde ‘reassurance gap’ tussen bevolking en politie/overheid.
‘Reassurance Policing’ is er dan op gericht deze kloof tussen politie en bevolking te dichten. Daarvoor focust de politie zich op zogenaamde ‘signal crimes’, waarvan verondersteld wordt dat ze de grootste impact hebben op de gevoelens van onveiligheid bij de bevolking. Op deze manier wil men de onveiligheidsgevoelens bij de bevolking doen dalen, het vertrouwen van de bevolking in de politie doen toenemen én de perceptie over de effectiviteit van de politie positief beïnvloeden. In het Verenigd Koninkrijk werd tussen april 2003 en mei 2004 een ‘National Reassurance Policing Program’ opgezet, dat tot op vandaag wordt verder gezet onder de naam ‘Neighbourhood Policing’. Het gedachtegoed kristalliseert zich uit tot initiatieven op het niveau van de buurt en impliceert een aanwezige en herkenbare politie die samen met burgers wanorde bestrijdt.
Discussiemateriaal op tafel
Op 22 en 23 maart 2007 troffen Nederlandse en Vlaamse politiemensen, academici en beleidsmensen elkaar in Hoeve Biestheuvel in Hoogeloon voor een uitdagende tweedaagse getiteld ‘Reassurance Policing: een alliantie tussen burgers en politie?’. Het congres had als doel het concept grondig ter discussie te stellen en inzicht te verwerven in de mogelijkheden en valkuilen die verbonden zijn aan ‘Reassurance Policing’. Op die manier kan onbekendheid plaatsmaken voor inzicht en kunnen rationele keuzes gemaakt worden. Tijdens het congres stonden de volgende type vragen centraal: Wat zijn de (on)mogelijkheden van ‘Reassurance Policing’ in Vlaanderen en Nederland? Is het wel of niet mogelijk om ‘Reassurance Policing’ binnen het huidige politieoptreden in te passen? Wat zijn bevorderende en belemmerende factoren voor ‘Reassurance Policing’?
Dag één zoomde in op de achtergrond van het model zoals het in het Verenigd Koninkrijk vorm kreeg, de wijze waarop het model in Nederland wordt geïnterpreteerd en de waarde van het model voor België. Daarbij werd telkens het academische discours gekoppeld aan het praktijkdiscours. Voor het Verenigd Koninkrijk verzorgde prof. Martin Innes, verbonden aan Surrey University en ‘peetvader’ van het concept, het academisch discours waarvan de praktische implicaties door Carl Crathern, former deputy Director of National Reassurance Policing Program, werden toegelicht. Voor Nederland bestond het duo uit Kees van der Vijver, Universiteit Twente, en Bryan Rookhuijzen, korpschef politie Limburg Noord. Marleen Easton & Paul Ponsaers, Associatie Universiteit Gent, en Eddy Baelemans, korpschef Lokale Politie Antwerpen, brachten het Vlaamse verhaal. In de academische bijdragen werden heel wat kanttekeningen geplaatst bij het concept.
Zo werd onder meer het standpunt ingenomen dat het concept op zich niet als een nieuw politiemodel maar eerder als een erg nuttige aanvulling op ‘Community Policing’ kan worden beschouwd. Een standpunt dat meteen discussies opleverde tussen de sprekers en het publiek. Het publiek werd vervolgens erg geboeid door de aansluitende praktijkverhalen op basis waarvan men zich een idee kon vormen over hoe al die theorie zich in de praktijk vertaalt. Eensgezindheid was er alvast over het feit dat het concept dient te worden vertaald naar de realiteit waarin het Vlaamse en Nederlandse politiewerk vorm krijgt. Een realiteit die sterk verschilt van de typische Britse context, waarin veiligheidsproblemen nog veel hoger op de beleidsagenda staan dan in Vlaanderen en Nederland, onder meer ten gevolge van de dramatische terreuraanslagen die de UK kende. Deze input stoffeerde meteen de geanimeerde gesprekken tijdens de lunch en het diner en werd ook opgepikt door de standup comedians Bert Koster (Nl) en Bert Gabriëls (B) die met hun humor ‘op maat’ deze eerste welgevulde dag zowel voor praktijkmensen, beleidsmensen als academici verteerbaar maakten.
Dag twee van de conferentie zette de deelnemers zelf aan het werk in workshops over gerelateerde subthema’s gaande van ‘administratieve sancties’, ‘nieuwe veiligheidsberoepen/toezichthouders’ over ‘private sector en publieke niet-politionele sector’, ‘technologicalled policing’ tot een ‘academic seminar’. Binnen elke workshop werd de link tussen ‘reassurance policing’ en deze subthema’s ingeleid en bediscussieerd waarna er ruimte was tot uitwisseling van ervaringen en ideeën tussen de deelnemers. Dit leverde van tijd tot tijd pittige discussies op, waarover gerapporteerd werd door verslaggevers. In de namiddag werd er tenslotte naar afstemming gezocht tussen beleid en organisatie door de administratieve en gerechtelijke overheden van de politie in beide landen. Plenaire lezingen stonden geprogrammeerd van onder meer Ronald Bandell, burgemeester van Dordrecht, Bart Somers, burgemeester van Mechelen, Procureur-Generaal Herman Bolhaar (NL), Procureur des Konings Ivo Carmen (B), Berend van der Ploeg, plv. directeur Politie (NL) en Jérôme Glorie, Directeur-generaal Veiligheids- en Preventiebeleid (B). Naast het officiële programma boden de vele informele momenten van deze tweedaagse een gelegenheid tot het uitwisselen van praktijkervaringen. Niettemin is bij de organisatie veel aandacht besteed aan de neerslag van de input en discussies tijdens dit congres.
Neerslag van de input en discussie(s)
Wie niet op het congres aanwezig kon zijn, kan meteen aan de slag om vat te krijgen op het concept en bovenvermelde vragen en discussies. Er zijn immers vier publicaties verbonden aan deze conferentie, die in de deelnameprijs waren inbegrepen en waarvan de eerste reeds bij het afsluiten van de conferentie aan de deelnemers werd meegegeven. Informatie over deze publicaties kan bekomen worden op de website van het Centrum voor Politiestudies (www.police.be/cps) of de website van de Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie (www.smvp.nl).
Publicatie 1: Ponsaers, P., Gunther Moor, L. (2007). Reassurance Policing: concepten en receptie, Cahier Politiestudies, nr. 3, Brussel: Politeia.
Deze publicatie bundelt de lezingen die op dag één geprogrammeerd stonden alsook de input van de inleiders uit de workshops tijdens dag twee van de conferentie. De publicatie is beschikbaar bij het bureau van de SMVP. Kosten € 23,60 (exclusief 6% BTW en verzenkosten).
Publicatie 2: Van Calster, P. & Gunther Moor, L. (eds.) (2007). Reassurance policing: een alliantie tussen burgers en politie?, Dordrecht/Gent: SMVP/CPS.
In deze publicatie komt de rode draad doorheen de workshops expliciet aan bod en wordt er ook aandacht besteed aan de bijdragen van de administratieve en gerechtelijke overheden van politie. De publicatie is beschikbaar bij het bureau van de SMVP. Kosten € 11,50 (exclusief 6 % BTW en verzendkosten).
Publicatie 3: Ponsaers, P., Easton, M., Gunther Moor, L., Hoogenboom, B., Van Stokkom, B., Considerations on Reassurance Policing in the Low Countries. Den Haag: Boom Juridische Uitgeverij.
In deze Engelstalige publicatie wordt de academische discussie over het concept ‘Reassurance Policing’ verder gezet op basis van lezingen die tijdens de studiedag aan bod kwamen en nieuwe bijdragen van mensen die deelnamen aan één van de workshops. Dit boek zal eind 2007/begin 2008 worden gepubliceerd.
Publicatie 4: Wondergem, L. (2007), To reassure or not to reassure: that is the question, Dordrecht: SMVP.
Een onderzoek naar (on)mogelijkheden van ‘reassurance policing’ bij de politie Rotterdam-Rijnmond. De publicatie is beschikbaar bij het bureau van de SMVP. Kosten € 7,50 (exclusief 6 % BTW en verzendkosten).
De Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie en het Centrum voor Politiestudies zijn erg tevreden – en ook wel wat fier – tot deze co-productie te zijn gekomen. Het is de uitdrukkelijke hoop van beide organisaties om deze samenwerking te bestendigen en tal van initiatieven in de toekomst gezamenlijk te kunnen realiseren. Wordt zonder meer vervolgd...
Marleen Easton
Lid RvB CPS.
Deze tekst is verschenen in Politiejournaal – Politieofficier van oktober 2007