Tussen zorgvermijding en zero tolerance
Over vernieuwing en stilstand in de aanpak van chronische overlast door politie en zorginstellingen
Overlastbezorgers, zorgwekkende zorgmijders, verslaafden, gestoorden, chronische overlastgevers, ‘junks en drunks’, mensen met een psychiatrische stoornis of gewoonweg stakkers of lastposten: het gaat om telkens andere benamingen voor een tamelijk heterogene en vaak diffuse categorie mensen die voor veel overlast zorgt, vaak in de publieke ruimte, soms ook in hun directe woonomgeving. Voor instanties als politie, woningbouwcoöperaties, GG & GD, verslavingszorg, maatschappelijke opvang, crisisopvang en RIAGG gaat het om een problematiek die veel tijd en aandacht vergt, maar die zich vaak buitengewoon moeilijk laat aanpakken. In de regel gaat het om personen die hulpbehoevend zijn, maar deze hulp weigeren of zich om wat voor reden dan ook moeilijk laten plaatsen of helpen.
In de aanpak van overlast door personen met psychiatrische of persoonsgebonden stoornissen is regelmatig sprake van verwarring, doodlopende wegen en vragen. Telkens lijken hier gevoelens van machteloosheid en cynisme de kop op te steken. Vooral in het beleid wordt steeds meer vertrouwd op een hardere aanpak, zonder dat altijd duidelijk is in hoeverre en onder welke voorwaarden deze zou kunnen bijdragen aan oplossingen. Telkens weer lijkt het probleem terug te komen bij de politie, waarna vervolgens moet worden geconstateerd dat deze organisatie daarvoor onvoldoende is toegerust.
Daarnaast zijn er op lokaal niveau frontlijnwerkers met grote inzet en betrokkenheid met de aanpak van deze problemen bezig, soms naar het lijkt met enig succes. Vaak is daarover op andere locaties echter weinig bekend.
Om meer zicht te krijgen op de vele initiatieven die er plaatselijk zijn en op de vraag wat hiervan valt te leren, hebben de Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie, de Radboud Universiteit Nijmegen en de regiopolitie Haaglanden op 11 juni 2009 in de (voormalige) Caballero Fabriek te ‘s-Gravenhage een seminar georganiseerd. In het najaar van 2009 verschijnt hiervan een congresbundel.